Kitaplarla ilgili Geleneksel Meslekler-3: Müzehhib

Tezhip kelimesinin Arapça’da altın demek olan zeheb kelimesinden türetilmiştir ve Türkçe’ye ‘altınlamak’ olarak çevrilebilir. Ancak tezhip sanatındaki bezemeler, yalnızca altın değil toprak boyalarla da yapılabilir. Tezhip yapan sanatçıya müzehhib; tezhiplenmiş yapıta da müzehheb adı verilir.

Kuran-ı Kerim Nesih ve rıka hat, Yahya b. Osman (ö. 1756), Belde-i Kostantiniyye, 1157/1744-45 Müzehhibi: Mustafa, SSM 100-0258 Görsel: Sakıp Sabancı Müzesi

Arap zamkı ya da süzme balla ezilen altın  ya da uzun yıllar parlaklığını kaybetmeyen toprak boyalar, Akik, Süleymaniye ya da Yeşim taşından zermühreler aracılığı ile kağıtla buluşuyor, hat  sanatı bezenerek daha renkli hale geliyor.

Kuran-ı Kerim Hurde talik hat, Mustafa İzzet (ö. 1876) 1253/1837
Müzehhibi: Hasan, Tezhip tarihi: 1256/1840-41, SSM 100-0281
Görsel: Sakıp Sabancı Müzesi

Hat sanatı ile beraber gelişen tezhip sanatının tarihi Orta Asya Uygurlarına kadar dayandırılmaktadır. Osmanlı döneminde saraya bağlı nakkaşhaneler kurularak tezhip sanatı, ferman, berat gibi resmi evrakların bezemesinde de kullanılmış ve Kanuni Sultan Süleyman Devri’nde (1520-1566) en parlak dönemini yaşamıştır.

 

Kitaplarla ilgili Geleneksel Meslekler-2: Hattat

Matbaanın icadından önce kitaplar, kamış kalem, kalemtıraş, makta, divit, kalemdan, kubur, hokka, mıstar gibi pek çok çeşitli yazı araçları kullanılarak elle yazılırdı.

Arapça çizgi anlamına gelen ‘Hat’, Arap harflerini kullanarak güzel yazı yazma sanatını belirtir, bu sanatı icra eden sanatçıya da hattat ismi verilir. 6. yüzyıl ve 10. yüzyıl arasındaki Arap harflerindeki gelişmeler ile ortaya çıkan bu sanat, zaman içinde Arap coğrafyasından çeşitli coğrafyalara yayılır. Türklerin hat sanatına ilgi duymaya başlaması ise İslamiyet’i kabul etmeleri ile aynı tarihlere denk gelir.

Osmanlı İmparatorluğu’nda hat sanatı sarayın himayesinde gelişmiştir. Edirne Sarayı ve Topkapı Sarayı’nın teşkilatlarında yer alan Kâtipler Bölüğü, sarayın ihtiyaçlarına yönelik hat sanatı icra eden hattatlara ev sahipliği yapmıştır. Bu hattatlar, El yazması Kuran-ı Kerim yazan hattatlar, mimari yapıların üzerindeki kitabeleri yazan hattatlar, nesir, manzum gibi edebi eserleri ya da şehnameleri yazan hattatlardan oluşuyordu.

Zer-endûd levha Celi sülüs hat, Sultan II. Mahmud (h. 1808-1839), “Başarım ancak Allah’tandır”, SSM 130-0109 Görsel: Sakıp Sabancı Müzesi

Şeyh Hamdullah, Ahmed Karahisari, Hafız Osman, Mustafa Rakım, Mahmut Celaleddin Efendi, Yesarizade Mustafa İzzet Efendi uslübe olan katkıları olan Türk hattatlarındandır.

Murakka Sülüs ve nesih hat, Hafız Osman (ö. 1698) Muhammed bin Said el-Busirî’nin (ö. 1296?) Kasidetü’l-Bürde adlı Hz. Muhammed’i öven şiirinden beyitler, SSM 120-0334 Görsel: Sakıp Sabancı Müzesi

Eğer hattatların hüsn-ü hat (güzel yazı) örnekleri ve Kuran nüshaları olmak üzere sanatlı el yazma kitapları görmek isterseniz; Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi’ni gezebilir ya da Sakıp Sabancı Müzesi’nin Kitap Sanatları ve Hat Koleksiyonu’na göz gezdirebilirsiniz.

Bu Kara Kutunun içinde Kitap Var

Resimlerde gördüğünüz bu siyah küçük kara kutunun içinde dünyalar var. Bu kulübe de konukların konforu için gerekli olan her şeyin yanı sıra, bir çok kitabın da yer aldığı bir kütüphane bulunuyor.

Studio Padron’un tasarımı olan bu kulübe büyük camları ile hem gün ışığının içeri girmesine imkan tanıyor, hem de orman manzarası ile huzurlu bir kitap okuma ortamı sağlıyor. Bu kulübe de kalmak için yolunuzu NewYork’a düşürmeniz gerekiyor.

Görseller

Altı Saniyeye Sığdırılan Kitaplar

1. Jules Verne – 80 Günde Devrialem (1872)

2. Charlotte Brontë – Jane Eyre (1847)

3. William Shakespeare – Romeo ve Juliet (1579)

4. Miguel de Cervantes – Don Kişot (1605)

5. Franz Kafka – Dönüşüm (1915)

6. Lewis Carroll – Alice Harikalar Diyarı’nda (1865)

7. Herman Melville – Moby Dick (1851)

http://www.kitapyurdu.com/yazar/herman-melville/1695.html

8. William Shakespeare – Hamlet (1599-1601)

Kahramanmaraş’ta Yedi Güzel Adam Edebiyat Müzesi

Kahramanmaraş’ta 1860’lı yıllarda Amerikan Koleji olarak inşa edilen, 1933 yılında, Kahramanmaraş’taki ilk eğitim kurumu olarak hizmet eden, 1945 yılından başlayarak 20 yıl boyunca Maraş Lisesi olarak bu yapıda Kahramanmaraş’ın önde gelen isimlerini yetişmiştir. 1965’te Maraş Lisesi’nin başka bir binaya taşınması ile Ticaret Meslek Lisesi olarak hizmet veren binanın bir kısmı 1990’lı yıllarda bina tekrar eğitim kurumu olarak açılmış ve binanın bir bölümü Turizm ve Otelcilik Meslek Lisesi diğer bir bölümü Halk Eğitim Merkezi olarak hizmet vermiştir. En son olarak da Âşık Mahzuni Şerif Ticaret Meslek Lisesi / Anadolu İletişim Meslek Lisesi’ne ev sahipliği yapan yapı, Adana Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından 14.07.1992 tarihinde 1244 sayılı karar ile tescil edildi.

Restorasyon çalışmaları tamamlandığında Edebiyat Müzesi olarak hizmet verecek olan yapıda kurulacak kütüphane ile birlikte, Kahramanmaraş’ta bulunan kütüphane sayısı 23’e ulaşmış olacak.

Daha fazla bilgi ve görsel için: Kahramanmaraş Belediyesi İnternet Sitesi

Kitaplarla İlgili Geleneksel Meslekler-1: Mücellit

Kitap, bitince tükenip giden bir tüketim malzemesi değil defalarca okuyabileceğiniz, ödünç verebileceğiniz, akıl danışabileceğiniz ve geleceğe aktarabileceğiniz bir fikir ve bilgi deposu. Kütüphaneler de bu fikir ve bilgi depolarının bir araya gelip koleksiyonlar oluşturduğu ve bu koleksiyonların korunup saklandığı yerler. Peki bu değerli koleksiyonları korumak için neler yapılıyor? Geçmişi Uygur Türklerine dayandığı rivayet edilen ve sayıları günden güne azalan mücellitler, kitapları ciltleyerek kitapların hem korunarak gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlıyor.

Gazete Duvar’ın ilk olarak 1971-72 senesinde ortaokul öğrencisiyken Jules Verne’in Arzın Merkezine Seyahat isimli kitabını ciltleyen Kadıköy’ün en eski mücellitlerinden Doğan Ülkenciler ile yaptığı röportajda belirttiği gibi, kitaplar yalnızca içindeki sayfaları ve yazıları koruma amaçlı değil, belirli bir zevki yansıtmak için de ciltlenmek üzere de mücellitlerin elinden geçebiliyor. Doğan Ülkenciler, mücellitlerin yaptığı işe ve kitaplara eskisi gibi değer verilmediğini ve mücellitlerin yeterince korunmadığından olayı ölmekte olan bir zanaat olduğunu belirtiyor.

Mücellit Ustası Rafet Güngör mesleğinin detaylarını ve incelikleri paylaşıyor:

Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, 76.392 yazma eserle Türkiye’nin en büyük yazma eser kütüphanesi ve cilt, tezhip, minyatür, hat ve ebru gibi geleneksel sanatların en güzel örneklerini bu kütüphanede görmek mümkün.
Görsel

Siz de hem kütüphanenizdeki kitapları korumak hem de onları kişiselleştirmek isterseniz, kitaplarınızı bu işin zanaatkarlarına yani mücellitlere emanet edebilirsiniz.

E-kitap korsancılığı ne durumda?

İnternetin günlük hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline geldiğini söylersek ne yeni ne de ilginç bir şey söylemiş oluruz. Ancak internet sayesinde mümkün olan e-kitap korsanlığı hakkında Nielsen Araştırma şirketi tarafından yapılan bir araştırmanın sonuçları oldukça ilginç:

  • 18-29 yaş aralığındaki kullanıcıların, yetişkin e-kitap korsanlarının yüzde 41’ini oluşturuyor.
  • 30-44 yaş aralığındaki kullanıcıların, toplam korsan nüfusunun yüzde 47’sini oluşturuyor.
  • 45 yaş üzerindeki kullanıcılar ise kalan yüzdelik dilimi oluşturuyor.
  • Özetle, e-kitap korsanlarının önemli bir çoğunluğu orta yaş ve üzerindeki kişilerden oluşuyor.
  • E-kitapları korsan yollarla edinenlerin yüzde 70’i en az bir üniversiteden mezun olmuş. Hatta yüzde 32’si, üniversiteden sonra da yüksek öğrenime devam etmiş.
  • Korsan kitap indirenlerin gelir düzeyinin yüksek olduğu göz önünde bulundurulduğunda, korsan e-kitap indirmenin asıl nedeni kitapların maliyeti değil; korsan e-kitapların kolayca indirilebilmesi ve dijital içeriklerin ücretsiz olması gerektiğinin savunulması.

Araştırmanın tamamına korsanla mücadele eden digimarc şirketinin sitesinden ulaşılabilir: https://www.digimarc.com/resources/ebook-piracy-study

Fransa Milli Kütüphanesi’nin Richelieu binası kapılarını okuyuculara yeniden açtı

Kökleri Fransa Kralı Charles V dönemine uzanan ve dünyanın sayılı kütüphanelerinden biri olan Bibliothèque nationale de France yani Fransa Milli Kütüphanesi’nin her yıl büyüyen koleksiyonunda yaklaşık olarak 180 bin el yazması ve 14 milyon kitap bulunuyor.

Bibliothèque nationale de France’in binası, sayfaları açık kitaplara benzeyen “L” harfi şeklinde tasarlanmış. Her biri 22 katlı olan kütüphanenin 4 kulesinin ismi: Zamanlar Kulesi, Kanunlar Kulesi, Sayılar Kulesi ve Harfler Kulesi’dir.

Kütüphanenin Rue de Richelieu’da bulunan Richelieu binasının, 2011’de başlayan ve ünlü Fransız mimar Bruno Gaudin tarafından planlanan restore çalışmaları tamamlandı ve okuyucuları yeniden ağırlamaya başladı.

Görsel

Postcrossing’e kardeş geldi: Bookcrossing

Dünyanın birçok yerinden posta kartı atmayı ve almayı sevenleri buluşturan postcrossing’den sonra şimdi de ‘bookcrossing’ isimli kitap paylaşım ağı kuruldu.

Kitapseverlerle paylaşmak istediğiniz kitabı, internet sitesi adresi üzerinden kaydederek, kitabınıza özel bir etiket oluşturup Kitabınızı etiketleyip başka bir okur ile buluşması için şehirde herhangi bir noktaya bırakıyorsunuz, böylece kitabınız bookcrossing sayesinde gezmeye başlıyor.

Detaylı bilgi için: www.bookcrossing.com